Những điều cần chú ý khi nuôi dạy trẻ tự kỷ

Ở Việt Nam, tỉ lệ trẻ em mắc chứng tự kỷ ngày càng gia tăng. Đặc biệt, ở những thành phố lớn. Theo thống kê của Bệnh viện Nhi Trung ương, năm 2014 đã có 2.640 trẻ tự kỷ, chiếm khoảng 20% bệnh nhân đến khám tại khoa Tâm thần. Trong số đó, có 446 trẻ tự kỷ nhập viện để can thiệp.


Cho đến bây giờ, vẫn chưa xác định được đâu là nguyên nhân dẫn đến trẻ mắc chứng tự kỷ. Có ý kiến cho rằng việc người mẹ bị sang chấn tâm lý kéo dài, chế độ dinh dưỡng hay sang chấn sản khoa là những yếu tố thuận lợi thúc đẩy bệnh phát sinh. Chứng tự kỷ ở trẻ em có thể rơi vào bất cứ gia đình nào, không phân biệt tuổi tác, tầng lớp kinh tế xã hội, những vấn đề rối loạn tâm lý của cha mẹ.

Hiện tượng tự kỷ được xem là một trong các dạng loạn tâm thần ở trẻ em, được coi là một rối loạn phát triển lan tỏa xuất hiện từ rất sớm và ảnh hưởng kéo dài suốt cuộc đời trẻ. Trẻ bị chứng tự kỷ vẫn khỏe mạnh bình thường nhưng luôn có những hành vi bất thường. Các hành vi này xuất hiện ở 3 lĩnh vực là ngôn ngữ, giao tiếp xã hội, hành vi lặp đi lặp lại với tư duy cứng nhắc, thiếu trí tưởng tượng, logic.

Đối với bất cứ cha mẹ nào khi biết con mình bị chứng tự kỷ đều hoang mang, lo lắng, buồn đau, tìm hướng giải quyết cho con. Và hầu hết, các gia đình đều cho con học can thiệp tại các Trung tâm dành cho trẻ tự kỷ. Nhưng trên thực tế, để đạt được hiệu quả tích cực trong việc can thiệp cho trẻ tự kỷ đòi hỏi cả cha mẹ, những người nuôi dưỡng, những nhà chuyên môn, các chuyên gia trị liệu không chỉ có tình thương mà phải có các kỹ năng, kiến thức trong lĩnh vực này. Dưới đây, là những điều cần chú ý trong quá trình nuôi dạy trẻ tự kỷ.

1. Cố định cho trẻ một thời gian biểu

Trẻ tự kỷ thường đạt được kết quả tốt khi được thực hiện theo một thời gian biểu cố định. Cha mẹ hãy tạo cho trẻ một thời gian biểu với những khung giờ không thay đổi để trẻ quen với những việc trẻ phải làm. Như giờ trẻ ăn, trẻ ngủ, trẻ học trị liệu, vận động, được ra ngoài…

2. Thiết lập kỉ luật đối với trẻ

Muốn nuôi dạy được trẻ tự kỷ không thể thiếu kỉ luật. Một số cha mẹ cho rằng, con họ không biết gì thì làm sao biết kỉ luật mà theo. Nhưng thực tế, con có nhiều hành vi hư do cha mẹ không có kỉ luật với con. Vì vậy, để đạt được kết quả tốt trong quá trình nuôi dạy trẻ tự kỷ, cha mẹ nên thiết lập kỉ luật đối với trẻ để trẻ hiểu được rằng cách cư xử như thế nào là đúng, thế nào là sai, nếu trẻ ngoan thì sẽ được thưởng còn hư phải chịu phạt. Cha mẹ đối xử công bằng với trẻ, trẻ cũng sẽ tuân thủ theo.

3. Luôn nhất quán trong cách dạy trẻ

Giữa lời nói và hành động luôn có sự nhất quán với nhau. Bởi trẻ tự kỷ không nhớ được quá nhiều điều. Nếu cha mẹ, những người can thiệp cho trẻ luôn thay đổi cách thức dạy trẻ, đưa ra những quy định mới, trẻ sẽ không biết phải theo cái nào bởi lúc thế này, lúc lại thế khác. Vì thế, hãy nhất quán với trẻ để trẻ hiểu, làm theo một cách đúng nhất.

4. Bắt đầu với những gì trẻ thích

Trẻ tự kỷ thường không thích nhiều thứ mà chỉ tập trung vào một vài thứ trẻ thích. Bước đầu để làm quen, tiếp xúc với trẻ tự kỷ cũng không dễ dàng gì. Vì vậy, hãy bắt đầu với trẻ từ những gì trẻ thích. Đó có thể là một trò chơi, một bộ đồ chơi nào đó, hay một thói quen để dần đi vào thế giới của trẻ. Chỉ có như vậy, bạn mới có thể chơi cùng, học cùng được với trẻ tự kỷ.

>>> Chuyên gia tư vấn tâm lý - tình yêu - hôn nhân gia đình qua điện thoại1900.6212

5. Kiên trì với trẻ

Khả năng tập trung của trẻ tự kỷ thường ngắn và sự nhận thức cũng chậm hơn so với trẻ bình thường. Khi dạy trẻ tự kỷ phải kiên trì, phải xác định rằng, dạy trẻ bình thường khó 1 thì dạy trẻ tự kỷ khó 10 lần. Kiên trì nói nhiều lần, làm nhiều lần, hướng dẫn trẻ rồi trẻ cũng sẽ làm được.

6. Dạy trẻ mọi lúc, mọi nơi

Việc dạy trẻ tự kỷ diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi. Vì trẻ khiếm khuyết nhiều thứ trên nhiều lĩnh vực. Khi ăn có thể dạy trẻ cách cầm thìa, cùng trẻ ra ngoài có thể dạy trẻ chỉ những vật xung quanh, đi bộ cũng có thể dạy trẻ cách bước chân, đánh tay cho đúng…Cùng trẻ “học mà chơi, chơi mà học” sẽ thấy việc dạy trẻ thoải mái, chứ không phải là sự áp lực. Khi đó, hiệu quả đạt được sẽ cao hơn.

7. Khen thưởng trẻ

Trẻ em đều thích được khen thưởng. Đối với trẻ tự kỷ thì điều đó càng quan trọng. Việc khen thưởng khiến trẻ tự tin hơn về bản thân, tích cực học tập. Đồng thời khen ngợi cũng là cách làm cho mối quan hệ giữa cha mẹ với con cái gắn bó hơn.

8. Tương tác với trẻ nhiều hơn

Hãy dành thời gian chơi đùa, nói chuyện với trẻ tự kỷ nhiều hơn. Trẻ tự kỷ khiếm khuyết về các kĩ năng xã hội, rất khó giao tiếp, hòa nhập với môi trường xung quanh nên với tương tác với trẻ nhiều sẽ giúp trẻ biết cách thích nghi với hoàn cảnh mới.

9. Chia nhỏ các nội dung thành từng bước khi dạy trẻ

Trẻ tự kỷ tập trung kém, không hứng thú với nhiều thứ, không có tư duy logic, xâu chuỗi được các vấn đề. Vì thế, trong quá trình dạy trẻ tự kỷ, hãy chia nhỏ các nội dung thành từng bước nhỏ để dạy trẻ. Ví dụ muốn dạy trẻ tự kỷ vẽ hình ông mặt trời thì hãy dạy trẻ từ vẽ hình tròn, xé dán hình tròn, tô màu hình tròn, sau đó dạy trẻ vẽ các tia nắng, ghép hình tròn với các tia nắng sẽ tạo thành hình ông mặt trời.

10. Nên nói ngắn gọn, rõ ràng, không nói những từ ngữ trừu tượng

Trong quá trình dạy trẻ tự kỷ hãy cố gắng nói những từ, câu ngắn gọn, rõ nghĩa, không dùng từ trừu tượng, nghĩa bóng. Bởi suy nghĩ của trẻ rất đơn giản. Nói quá trừu tượng, quá dài trẻ sẽ không nhớ được. Thay bằng việc nói: “bây giờ chúng ta sẽ làm gì?” thì hãy nói: “ con muốn vẽ hay nặn đất?”

11. Lựa chọn giáo cụ dạy trẻ phải trực quan

Trẻ tự kỷ gặp phải các vấn đề về giác quan. Chính vì thế khi lựa chọn giáo cụ để dạy trẻ hãy lựa chọn một cách trực quan, phân biệt rõ ràng. Ví dụ: Muốn dạy trẻ về khái niệm to nhỏ, hãy lấy một quả bóng to, một quả bóng nhỏ nhưng hai quả bóng phải có sự cách biệt rõ ràng, nhỏ là cỡ 1 thì to phải làm cỡ 10. Những bộ đồ chơi, ghép hình phải có màu sắc rõ nét, tránh những chi tiết rườm rà, làm trẻ mất tập trung.

12. Chấp nhận những hành vi bất thường ở trẻ

Việc chấp nhận những hành vi bất thường ở trẻ tự kỷ sẽ khiến việc dạy trẻ trở nên nhẹ nhàng hơn, không bị khủng hoảng, cáu giận. Bạn hiểu được nguyên nhân dẫn đến những hành vi bất thường ở trẻ, chấp nhận được, tìm ra phương pháp can thiệp tích cực cho trẻ tự kỷ.

13. Tạo môi trường an toàn cho trẻ

Trẻ tự kỷ rất khó để thích nghi với những điều mới lạ. Có những trẻ chỉ quen với môi trường nhà mình, đi đến nơi khác là hoảng sợ. Vì thế, cha mẹ nên tạo cho trẻ một môi trường an toàn, không ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ. Để trẻ được vui chơi thoải mái mà không cảm thấy lo sợ.

14. Luôn tạo không khí vui vẻ khi dạy trẻ

Dạy trẻ tự kỷ có nhiều khó khăn, áp lực. Hãy tạo không khí vui vẻ, chơi đùa để mỗi giờ học với trẻ có nhiều niềm vui để đạt được hiệu quả.

15. Chọn chế độ dinh dưỡng phù hợp với trẻ

Có những trẻ tự kỷ bị dị ứng với một vài loại thực phẩm nào đó. Vì vậy, cha mẹ hãy nên lựa chọn cho trẻ tự kỷ một chế độ dinh dưỡng phù hợp. Bởi thức ăn có thể làm gia tăng tình trạng trẻ tự kỷ đang gặp phải.

Việc chăm sóc trẻ tự kỷ chưa bao giờ là đơn giản đòi hỏi sự yêu thương vô điều kiện và phải có tâm. Hãy cùng dành cho trẻ tự kỷ sự quan tâm, yêu thương, cảm thông, chia sẻ để trẻ tự kỷ có thể hòa nhập được với xã hội.

Tất cả các nội dung bài viết, tư vấn công bố trên website https://chuyengiatamly.vn chỉ mang tính chất tham khảo. Quý khách hàng, người truy cập tuyệt đối không được coi là ý kiến tư vấn chính thức cuối cùng của các chuyên gia tâm lý để áp dụng thực hiện trên thực tế. Vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn tâm lý trực tuyến miễn phí 24/7: 1900.6212 để nhận được ý kiến tư vấn chính xác nhất! Chúng tôi không chịu trách nhiệm đối với tất cả các trường hợp tự ý áp dụng các nội dung trên website mà chưa có được ý kiến tư vấn chính thức cuối cùng của các Chuyên gia! 

Chuyên viên tư vấn: Tạ Thị Hằng

Gửi câu hỏi đến chuyên gia
(Lượt xem : 735)
Box Tâm Sự